Baden-Baden ruimt struikelblokken op: herinnering aan de slachtoffers van het naziregime

Baden-Baden ruimt struikelblokken op: herinnering aan de slachtoffers van het naziregime

Er gebeurt iets in Baden-Baden: de stad is van plan een nieuwe synagoge te bouwen, maar de omgang met de eigendommen van de voormalige synagoge aan de Stephanienstrasse is momenteel een hot topic. De ontoereikende maatregelen zijn niet alleen door het publiek, maar ook door verschillende Joodse organisaties scherp bekritiseerd. Ze eisen een herstel van de waardigheid van de plek, waar de familie Ertl die het bezit tot nu toe niet meewerkt. De vraag rijst hier: hoeveel symbolische politiek is nog acceptabel?

Een belangrijke stap richting herdenking wordt gezet op 19 november 2025, wanneer er een schoonmaakactie van de struikelblokken op de Sonnenplatz plaatsvindt. Deze campagne, georganiseerd door de Israëlitische Gemeenschap en de Stolpersteine ​​Werkgroep, valt tijdens de week van de Joodse Mitswa-dag - een dag die staat voor goede daden. Tijdens de schoonmaakcampagne zullen rabbijn Naftoli Surovtsev en leden van de werkgroep samen met studenten verschijnen om de slachtoffers van het naziregime te herdenken. Studenten zullen de campagne ook actief ondersteunen en een donatie doen.

Struikelblokken: herinneren in het dagelijks leven

Stolpersteine ​​is het werk van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, die in 1992 met dit burgermaatschappijproject begon. De kleine betonnen kubussen van 10 x 10 cm met koperen platen dragen de namen en levensdata van slachtoffers van de nationaal-socialistische vervolging. Met ongeveer 116.000 stenen in 31 landen, waaronder bijna 250 in Baden-Baden, zijn ze het grootste gedecentraliseerde monument ter wereld. Deze kleine sculpturen zijn bedoeld om ons te herinneren aan de laatste vrij gekozen woonplaats, werkplek of studie van de vervolgden en om een ​​diepe indruk achter te laten op het dagelijks leven. De naam ‘Stolperstein’ verwijst naar het feit dat voorbijgangers erover struikelen en zo op de hoogte worden gebracht van het verhaal.

De struikelblokken zijn vooral bedoeld voor slachtoffers van de Holocaust, maar ook voor Sinti, Roma, homoseksuelen, gehandicapten en Jehova's Getuigen. Vaak worden de locaties onderzocht door studenten, docenten of geschiedenisorganisaties. De financiering komt uit donaties, publieke middelen of initiatieven op scholen, waarbij de prijs voor sponsoring voor een struikelblok is gestegen naar 120 euro. Het stadsbestuur biedt ook een digitaal ‘Herdenkingsboek voor de slachtoffers van het nationaal-socialisme in Baden-Baden’ aan, waarin informatie over de vervolgden kan worden geraadpleegd.

Samen herdenken

Door stadsacties en de vrijwillige deelname van burgers wordt de Stolpersteine ​​Herdenkingsdag een bijzondere gebeurtenis. Iedereen met een hart voor geschiedenis kan meedoen aan de schoonmaakactie, ongeacht het openingsevenement. De vraag rijst nu of acties als de schoonmaakcampagne en de bouw van de synagoge voldoende zijn om het geleden onrecht uit te roeien. Wat hoopt de stad met deze initiatieven te bereiken, en hoe kan een vergeeflijke benadering van de geschiedenis eruit zien?

In het reine komen met het verleden blijft een voortdurend thema, vooral in steden als Baden-Baden. De verantwoordelijkheid hier ligt bij de burgers om samen te komen en hun stem te verheffen voor degenen die niet langer kunnen spreken. De herinnering wordt immers niet alleen levend gehouden door de struikelblokken, maar ook door de moed en het initiatief van de buurtbewoners. Misschien zal Baden-Baden binnenkort een voorbeeld zijn van hoe we nieuwe waardigheid kunnen geven aan de struikelblokken en het leven dat ze vertegenwoordigen.