Neuss herdenkt de slachtoffers van de pogrom van november: verantwoordelijkheid geëist!

Neuss herdenkt de slachtoffers van de pogrom van november: verantwoordelijkheid geëist!

Op 10 november 2025 vond in Neuss een indrukwekkend herdenkingsuur plaats ter herdenking van de slachtoffers van de novemberpogrom van 1938. Op deze gedenkwaardige dag kwamen vertegenwoordigers van de joodse gemeenschap, de christelijke kerken, de politiek, maar ook studenten en burgers bijeen bij het monument aan de Promenadenstrasse om samen stil te staan ​​en te herdenken. Burgemeester Reiner Breuer opende de bijeenkomst met een ontroerende toespraak waarin hij herinnerde aan de vernieling van joodse winkels en de brand in de synagoge van Neuss in de nacht van 9 op 10 november 1938. Hij maakte duidelijk dat de verantwoordelijkheid voor wat er in het verleden is gebeurd ook in het heden een belangrijke rol speelt.

De toename van antisemitische incidenten in Duitsland is bijzonder alarmerend, zoals Breuer meldde. In 2024 werden in Noordrijn-Westfalen 940 gevallen geregistreerd, wat een stijging van 42 procent betekent ten opzichte van voorgaande jaren. Deze ontwikkelingen werpen een schaduw op de maatschappelijke werkelijkheid en de vraag hoe we daarmee moeten omgaan. In het kader van de herdenking herinnerde Bert Römgens, voorzitter van de Joodse Gemeenschap van Neuss, aan de verwoestende gevolgen van de vervolging van Joodse families. Hij sprak ook over de verscherpte veiligheidssituatie voor Joden die bestaat sinds de terroristische aanval van Hamas op 7 oktober 2023. “We moeten een actief standpunt innemen tegen het antisemitisme”, drong hij aan.

De rol van het geheugen

Het evenement bood ook ruimte aan leerlingen van de Erft scholengemeenschap om verslag uit te brengen over hun herdenkingsreis naar Auschwitz. Vooral haar ontmoeting met hedendaagse getuige Hanna Kleinberg was ontroerend, omdat ze de jongeren levendige inzichten gaf in het lot van de slachtoffers. De studenten hielden een minuut stilte voor de vermoorde familie Neuss Lehmann en droegen een gedicht voor waarin pijn, verlies en hoop werden besproken. Hun bijdragen maakten duidelijk dat herinnering niet alleen het verleden is, maar ook een sleutelvraag voor het heden en de toekomst.

De herdenkingsdag werd aangevuld met de woorden van Dorothea Gravemann, afkomstig van de Vereniging voor Christelijk-Joodse Samenwerking. Ze sprak over het door de staat georganiseerde geweld van 1938 en de polarisatie die sinds 2023 in het publieke debat wordt waargenomen. Ze benadrukte ook het belang van het niet bagatelliseren of relativeren van antisemitische standpunten. Dit wordt ook bevestigd door de definitie van antisemitisme, dat wordt omschreven als vijandigheid of discriminatie tegen joden als religieuze of etnische groep. Deze vorm van haat heeft zich door de geschiedenis heen in verschillende vormen gemanifesteerd, van subtiele discriminatie tot extreme gewelddaden.

Antisemitisme door de eeuwen heen

Antisemitisme heeft een lange, maar pijnlijke geschiedenis. Het gaat terug tot de oudheid, waar joden vanwege hun monotheïstische religie vaak in conflict kwamen met de polytheïstische omgeving. Deze rivaliteit bleef bestaan ​​tot in de middeleeuwen, toen antisemitische opvattingen zich manifesteerden in de christelijke leer. De term ‘antisemitisme’, bedacht door Wilhelm Marr in 1879, beschrijft niet alleen een vorm van racistische haat, maar is in de moderne tijd ook gemuteerd en omvat zowel religieuze als politieke dimensies. De moderne wereld heeft een toename gezien van antisemitische uitingen, vaak versterkt door complottheorieën en sociale onrust, vooral in de context van het conflict in het Midden-Oosten.

Burgemeester Breuer sloot het herdenkingsuur af met een dringende oproep: “Herdenken is de sterkste bescherming tegen vergeten, daarvoor hebben we moed en een stem nodig.” Deze boodschap wordt steeds relevanter naarmate we de uitdagingen van het heden onder ogen zien en de lessen uit het verleden in ons leven van vandaag integreren.