AI op universiteiten: revolutie of risico voor examens?
Henrik te Heesen van de Universiteit van Trier bespreekt de kansen en uitdagingen van AI in het hoger onderwijs en examens.

AI op universiteiten: revolutie of risico voor examens?
Tegenwoordig, nu kunstmatige intelligentie (AI) zijn weg vindt naar veel gebieden van het leven, bespreken universiteiten intensief hoe deze technologie het onderwijs en de examens beïnvloedt. Henrik te Heesen, hoogleraar aan de Universiteit van Trier bij de afdeling Milieuplanning en Technologie, ziet AI niet alleen als uitdagingen, maar ook als enorme kansen voor studenten en docenten. In een interview met de SWR Hij benadrukt dat traditionele examens niet langer passend zijn in het tijdperk van AI en waarschuwt dat er onder studenten een ‘AI-tweeklassenmaatschappij’ zou kunnen ontstaan.
Te Heesen benadrukt dat AI kan fungeren als leerondersteuning door leerlingen individuele uitleg en passende oefentaken te bieden. Deze ondersteuning heeft het potentieel om het leerproces radicaal te veranderen. Daarnaast kunnen met AI modeltentamens worden gegenereerd, wat voorheen handmatig door studentenraden werd gedaan. Dit betekent niet alleen tijdwinst, maar ook meer efficiëntie. Hij schat dat AI ongeveer 80% van het werk kan doen, terwijl de rest handmatige nabewerking vereist.
Kansen en uitdagingen van AI in het onderwijs
Maar naast de positieve punten zijn er ook uitdagingen, vooral rond de kosten van krachtige AI-programma’s, die voor sommige studenten een probleem kunnen vormen. De virtuele campus van Rijnland-Palts biedt hier een nuttige oplossing door gratis AI-toepassingen voor studenten aan te bieden.
In de discussie over AI als toetssteen voor het universitair onderwijs is ook een dieper inzicht in onderwijs- en socialisatieprocessen nodig. De bijdrage van Prof. Dr. Boris Zizek en Bettina Gautel Universitair Forum voor Digitalisering richt zich op de noodzaak om studenten bewust te maken van reflectieve acties en democratische waarden. Er moeten principes voor het gebruik van AI-instrumenten in het onderwijs worden geformuleerd en de criteria voor goede wetenschappelijke praktijk moeten duidelijk worden gecommuniceerd.
Ook de uitdagingen rondom AI bij examens, en dan met name het spieken, mogen niet worden onderschat. Term papers en examens kunnen onder druk komen te staan omdat door AI gegenereerde teksten niet eenvoudig kunnen worden gedetecteerd met conventionele plagiaatsoftware. Daarom hebben universiteiten de ontwikkeling van nieuwe examenvormen, waaronder mondelinge examens, op de agenda gezet.
De weg naar een door AI ondersteunde toekomst
Te Heesen ziet het trainen van studenten in het gebruik van AI-tools als essentieel. Om de technologieën verstandig te kunnen gebruiken, is inzicht in de risico’s en kansen ervan noodzakelijk. Docenten moeten ook transparant maken welke AI-tools zijn toegestaan in tentamens. Het doel is om de AI-tools in te zetten als ‘sparringpartner’ voor kritisch denken en om reflectieprocessen bij examenontwerp te bevorderen.
In het voortdurend evoluerende onderwijslandschap is het cruciaal om je aan te passen aan nieuwe omstandigheden. Dit is de enige manier om het volledige potentieel van kunstmatige intelligentie te benutten, wat niet alleen het onderwijs, maar ook de hele examen- en onderwijscultuur duurzaam zal verbeteren.