Pilne ostrzeżenie: gminy zmierzają w stronę długu sięgającego 30 miliardów euro!

Pilne ostrzeżenie: gminy zmierzają w stronę długu sięgającego 30 miliardów euro!

Temat finansów gminnych jest obecnie ważnym tematem. Jak podkreśla Achim Brötel, nowy przewodniczący rady powiatu Badenii-Wirtembergii, gminom zagrażają poważne wąskie gardła finansowe. Jesienią zaplanowano prace nad budżetem, który nie tylko wpłynie na sytuację finansową miast i gmin, ale będzie miał także zauważalny wpływ na codzienne życie obywateli. „Zmierzamy do straty ponad 30 miliardów euro” – powiedział Brötel, który pracuje również jako starosta w okręgu Neckar-Odenwald i stoi na czele niemieckiej Rady Okręgowej. Opisuje sytuację jako dramatyczną i wzywa do szybkiej pomocy ze strony polityków, zamiast czekać do 2026 roku, jak podaje Staatsanzeiger.

Szczególnie niepokojące jest to, że w niektórych miejscach ludzie już rozważają możliwe środki, które mogłyby obejmować anulowanie tras autobusowych i ofert kulturalnych. Zmiany te mogą sprzyjać powstaniu partii skrajnych w miarę wzrostu niezadowolenia społecznego. Ostatnie lata pokazały, że choć dochody gmin wzrosły o 3,5%, to wydatki wzrosły o 8,8%. Jedną z przyczyn są znacznie zwiększone wydatki na usługi społeczne, które według danych Fundacji Schadera spowodowały w 2024 r. deficyt na poziomie 24,3 mld euro. Oznacza to wzrost o prawie 300% w porównaniu do lat poprzednich. Jest mało prawdopodobne, aby lokalni decydenci mogli lekko uchylić się od tych wyzwań.

Dług i deficyty

Jednocześnie ze sprawozdania finansowego gmin za 2025 r. wynika, że ​​sytuacja finansowa gmin uległa ogólnemu załamaniu. Stagnacja dochodów podatkowych odzwierciedla słabą gospodarkę i oznacza, że ​​ważne wydatki, takie jak personel i usługi społeczne, rosną w sposób niekontrolowany. „Problemy strukturalne, zwłaszcza związane z wydatkami socjalnymi, pozostają nierozwiązane” – ostrzega Brigitte Mohn z Fundacji Bertelsmanna. Podkreśla, że ​​wysokie deficyty stawiają pod znakiem zapytania zdolność finansową gmin, na które przypada ponad 50% inwestycji publicznych. Z biegiem lat zadania gmin były poszerzane, lecz niewystarczająco finansowane. To pokazuje, że mamy dylemat: coraz więcej zadań realizowanych jest bez niezbędnych pieniędzy, a gminy są strukturalnie niedofinansowane.

Szczególnie dramatycznie wzrosły wydatki na usługi społeczne – o około 11,7% – w obszarach pomocy w integracji oraz opieki nad dziećmi i młodzieżą. W świetle tych liczb staje się jasne, jak pilnie potrzebne są reformy, aby ustabilizować sytuację finansową gmin. Czas pokaże, czy przyszły pakt przewidziany w umowie koalicyjnej nowego rządu federalnego, mający na celu wzmocnienie zdolności finansowych gmin, zawiera także konkretne propozycje reform. Obecne pesymistyczne prognozy dotyczące perspektyw finansowych gmin budzą co do tego wątpliwości, jak stwierdza [Bertelsmann Stiftung](https://www.bertelsmann-stiftung.de/de/themen/aktuelle-melden/2025/juli/kommunale-finanzen-groesstes-streit-in-der-geschichte-der-bundes republic).

Pilna potrzeba reformy państwa staje się jasna nie tylko w dyskusjach politycznych, ale także w warsztatach, takich jak te niedawno zorganizowane przez Fundację Schadera i Uniwersytet Nauk Stosowanych w Darmstadt. Omówiono tutaj podejścia do wariantów reform, które powinny skupiać się zarówno na wydatkach, jak i dochodach gmin. Uwe Zimmermann z Niemieckiego Związku Miast i Gmin podkreślił, że należy aktywnie stawić czoła wyzwaniom, takim jak cyfryzacja, ograniczenie biurokracji i środki ochrony klimatu. Tylko w ten sposób społeczności mogą przetrwać krytyczną sytuację, nie zagrażając podstawom spójności społecznej.