Kerken in transitie: waarom hebben we ze nog nodig? Lezing in Paderborn!

Kerken in transitie: waarom hebben we ze nog nodig? Lezing in Paderborn!

Op 3 november 2025 staat er een spannend evenement op stapel in Paderborn: de derde lezing van de Maandagacademie, die gaat over de vraag: “Waarom hebben we de kerk nog nodig - en waarom hebben we haar niet meer nodig?” Het evenement belooft verschillende perspectieven op de rol van de kerk in onze plurale samenleving te belichten. De discussie vindt plaats in een dialoog tussen Dr. theol. Udo Markus Bentz, die in 2024 aartsbisschop van Paderborn wordt, en Dr. theol. Daniel Deckers, hoofd van de afdeling ‘The Present’ van de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Het geheel wordt gemodereerd door prof. dr. Aaron Langenfeld, de rector van de Paderborn Theologische Faculteit – een echt dreamteam voor een onderwerp dat relevanter is dan ooit, zoals Aartsbisdom Paderborn meldt.

Voor velen is de kerk niet langer een integraal onderdeel van hun leven. Steeds meer mensen besluiten zich niet voor het leven aan religieuze gemeenschappen te binden. Volgens hedendaagse diagnostici vindt er een ongekend niveau van individualisering plaats, waardoor lidmaatschap van de kerk een persoonlijke keuze wordt. In een gemondialiseerde wereld zijn de meningen over de rol van religie verdeeld, maar de uitdaging om de samenleving als geheel te leiden blijft een belangrijke taak die ook historisch gezien als een vergelijkbare uitdaging wordt beschreven, bijvoorbeeld bij de oprichting van nieuwe regeringen zoals de *Junta Provisional Gubernativa* in het verleden, zoals Wikipedia opmerkt.

Verandering in religieuze praktijken

De transformaties van religies in de afgelopen decennia zijn onmiskenbaar. Mensen binden zich niet langer aan een bepaalde geloofsgemeenschap op basis van traditie of afkomst, maar nemen beslissingen individueel. Deze individualisering gaat ook gepaard met een bevrijding van het klerikaal paternalisme. Deze ontwikkeling wordt onderstreept door het Federaal Agentschap voor Burgereducatie, dat benadrukt dat 1,1 miljard mensen wereldwijd niet tot een religieuze gemeenschap behoren. De trend is ook waar te nemen in Duitsland, waar nationale kerken steeds meer leden verliezen. Alleen al de Rooms-Katholieke Kerk heeft sinds 1990 ruim 3,5 miljoen leden verloren, en de Evangelische Kerk in Duitsland ruim 5 miljoen. Tegelijkertijd zijn dopen en herintredingen vaak aanzienlijk hoger dan vertrek, volgens de analyse bpb.

Een ander punt dat in de Monday Academy aan de orde zou kunnen komen is de rol van religie in het onderwijs en de diakonia, die sterk blijft ondanks afnemende ledenaantallen in de kerken. Kerkleden zijn ook onevenredig vertegenwoordigd in de politiek, wat aantoont dat religie nog steeds invloed heeft. Maar ze worden gemakkelijk gezien als monopolisten, nu de samenleving steeds pluralistischer wordt en nieuwe religieuze benaderingen, zoals megakerken in de VS, geïndividualiseerde vroomheid bieden waarbij het persoonlijke vinden van betekenis centraal staat.

Het belang van dialoog en reflectie

De Monday Academy ziet zichzelf niet alleen als een evenement om de dialoog te voeren, maar ook als een platform voor reflectie op de rol van de kerk in een veranderende samenleving. De hier verzamelde stemmen zijn bedoeld om te helpen nieuwe manieren te vinden om religie te beoefenen en om te vragen hoe we elkaar als samenleving behandelen - een cruciale vraag, vooral in tijden van groeiend individualisme en de druk op jonge mensen om een ​​duidelijke richting in het leven te nemen.

Over het geheel genomen heeft de lezing het grote potentieel om stof tot nadenken te geven en om in te gaan op de huidige situatie in kerken en samenleving. De discussie is niet alleen belangrijk voor kerkleden, maar voor iedereen die zich bezighoudt met de ontwikkeling van onze samenleving en de rol van religie daarin.